Yaziyoor Yazıyoor Editörü

Türk Edebiyatında İlkler

eklendi

Bu başlığımızda modern türk edebiyatındaki ilkleri sizler için derledik. Bugün bile keyifle okunan bu önemli eserleri bir yerlerden bulup okumaya başlamalı.

1.İlk yerli tiyatro eseri: Şair Evlenmesi (Şinasi )

1.İlk yerli tiyatro eseri: Şair Evlenmesi (Şinasi )

Türk edebiyatının Batılı anlamda ilk tiyatro örne­ğidir. Bu tek perdelik komedi olan Şair Evlenmesi‘nde sanatçı, geleneksel Türk tiyatrosu ile Batı tiyatro tekniğini kaynaştırmıştır. Sahne dili güçlü olan bu yapıtla Şinasi, ulusal tiyatronun nasıl olması gerektiğini de örneklemiştir.

Şair Evlenmesinin Konusu:

Genç şair Müştak Bey, Kumru adında bir genç kızı sever ancak, evleneceği gece karşısına yaşlı ve çirkin ablası Sakine Hanım çıkarılır. Yapıtta görücü usulüyle evlilik eleştirilmektedir.

2.İlk yerli roman : Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat (Şemsettin Sami)

2.İlk yerli roman : Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat (Şemsettin Sami)


Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat, Tanzimat Edebiyatı'nın birçok türünde eserler vermiş yazarlarından Şemsettin Sami tarafından kaleme alınmış bir romandır. Kasım 1872'den 1873 yazına değin Hadîka gazetesinde tefrika edilmiş, kitap olarak ilk basımı 1875 yılında yapılmıştır. Acıklı bir aşk hikâyesini anlatan bu eser Osmanlıca harflerle basılmış ilk Türkçe roman örneğidir.


Romanın Konusu:

 Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat romanının konusu, Talat Bey ile Fıtnat Hanım’ın sonu hüsranla biten aşklarının acıklı hikâyesidir. Anlatılan olaylar Tanzimat Dönemi'nde geçmektedir. Yazar aynı zamanda o dönemin kadın-erkek ilişkilerinin ne şekilde olduğunu ikili arasında yaşananlarda ayrıntılı şekilde anlatır. Aynı zamanda bu hikâye o dönemdeki kadının ve erkeğin toplumdaki yerini büyüteç altına almaktadır. 

3.Batılı tekniğe uygun ilk roman : Aşk-ı Memnu ( Halit Ziya Uşaklıgil)

3.Batılı tekniğe uygun ilk roman : Aşk-ı Memnu ( Halit Ziya Uşaklıgil)

Aşk-ı Memnu (Yasak Aşk) , Halid Ziya Uşaklıgil'in realist-naturalist bir romanıdır. İlk olarak 1899-1900 yıllarında Servet-i Fünûn dergisinde tefrika edildikten sonra 1900'de kitap olarak yayımlanmıştır. Türk Edebiyatında batılı anlamda ilk roman örneğidir.

Konusu:
İstanbul’da yaşayan bir ailenin içinde bulunduğu karmaşık durum,aile ilişkilerinin çarpıklığı ve insanın ihtirasları uğruna ne hallere düşeceği anlatılıyor.


4.İlk çeviri roman : Fenelon’dan Telemak (Yusuf Kamil Paşa)

4.İlk çeviri roman : Fenelon’dan Telemak (Yusuf Kamil Paşa)

Fenelon'un Fransa'nın gelecekteki kralının eğitimi için yazdığı ve 1699'da yayınlandıktan sonra ünü bütün Avrupa'yı saran eseri Telemakhos'un Serüvenleri, Yunan mitolojisinden alınma bir hikayeye dayanarak ideal devletin ve devlet adamının nasıl olacağını anlatır. Tanzimat'la birlikte Batıya yönelen Osmanlı İmparatoluğu'nda siyasal yenileşmeyle bilimsel ve edebi yenileşme beraber ilerler. Bunun bir sonucu olarak Telemakhos'un Serüvenleri, Yusuf Kamil Paşa tarafından 1859 yılında çevrilir ve Tercüme-i Telamak adıyla 1862 yılında yayınlanır. Eser, Batı edebiyatından Türkçeye ilk roman çevirisidir.


5.İlk köy romanı : Karabibik ( Nabizade Nazım)

5.İlk köy romanı : Karabibik ( Nabizade Nazım)

Karabibik, Nabizâde Nâzım'ın 1890'da yayınladığı gerçekçi köy romanıdır. İlk Türkçe köy romanı olarak kabul edildiği için Türk edebiyatının önemli bir yeri vardır. Eser, roman değil, uzun öykü olarak da değerlendirilebilir.
Konusu:

Bir çift öküz edinmeye çalışan, tek çocuklu, dul bir çiftçinin başından geçen olaylar


6.İlk psikolojik roman: Eylül (Mehmet Rauf)

6.İlk psikolojik roman: Eylül (Mehmet Rauf)

Eylül, Mehmet Rauf'un ilk psikolojik roman olarak Türk tarihine geçen romanı. Olaylardan çok kahramanların ruh halinden bahseden kitap, 1900 yılında Servet-i Fünun dergisinde yayımlanmaya başlamış, 1901 yılında ise kitap halinde basılmıştır.
Edebiyatımızın psikolojik roman türündeki ilk örneğidir. Romanda çok başarılı psikolojik tahliller vardır. Eylül gerek yapı, gerekse içerik olarak çağına göre ileri özellikleri olan bir romandır.

7.İlk realist roman : Araba Sevdası (Recaizade Mahmut Ekrem)

7.İlk realist roman : Araba Sevdası (Recaizade Mahmut Ekrem)

Araba Sevdası, Recaizade Mahmud Ekrem'in 1898 yılında yayımlanan romanıdır. 1889 yılında yazılan eser, Türk edebiyatında ilk realist roman örneği olarak kabul edilmektedir. 
Roman, dönemi İstanbul'unda görülen kimi cahilce davranış kalıplarını, eğlence ve zevk yaşamını anlatmaktadır. Osmanlı yenileşme hareketleri çerçevesinde Tanzimat'la birlikte Batı'ya açılan Osmanlı Devleti'nde yaşanan batılılaşma sürecinin yanlış özelliklerinin vurgulandığı yapıtta, Bihruz Bey ve onun romantik aşkı konu edilmiştir. Romanda Bihruz Bey karakterinden hareketle batılılaşmayı anlamayan tip eleştirilir. Bihruz Bey, az buçuk Fransızcasıyla berberler, kunduracılar, terziler ve garsonlarla konuşmayı, araba kullanmayı ve şık giyinip kendine bakmayı marifet bilmekte ve komik durumlara düşmektedir. 

8.İlk edebî roman: İntibah (Namık Kemal)

8.İlk edebî roman: İntibah (Namık Kemal)

İntibah, Türk Edebiyatı tarihinde ilk edebi roman olarak değerlendirilir. Romanda romantizm akımının etkisi görünür. Özellikle romanın başında yer alan uzun Çamlıca tasviri, romantizm etkisinin örneklerindendir.

Bununla birlikte, roman boyunca Osmanlı kültürüne de sıkça atıf yapılır, her bölümün başında Divan edebiyatı şairlerinden bir beyitin yer alması bu durumun örneklerindendir. Romanın konusu, Türk halk edebiyatının eski meddah hikâyelerinden "Hançerli Hanım"ın öyküsünden esinlenmiştir.
Romanda iyi yetişmiş Ali Bey'in, uygunsuz bir kadın olan Mahpeyker'e aşık olması ve bu aşkın Ali Bey'e maddi ve manevi olarak yıkım şeklinde sonuçlanması anlatılır.

9.İlk tarihi roman : Cezmi (Namık Kemal)

9.İlk tarihi roman : Cezmi (Namık Kemal)

Cezmi, Tanzimat Edebiyatı yazarlarından Namık Kemal tarafından yazılan roman. İlk basımı 1880'de yapılan roman, Türk edebiyatının ilk tarihi romanı olma özelliği taşır. Kitapta II. Selim döneminde İranlılarla yapılan savaşta yer alan vatansever asker Cezmi'nin başından geçenler anlatılmaktadır

10.İlk pastoral şiir : Sahra (A.Hamit Tarhan)

10.İlk pastoral şiir : Sahra (A.Hamit Tarhan)

Bu eser yeni türk edebiyatında pastoral şiirin ilk örneğidir. Şair bu eserinde kır hayatını bu hayatın dinlendirici güzelliklerini anlatır. Şekil ve kafiyeleniş bakımından serbest ve yenidir. Sadeleştirilmiş haliyle Sahra şiiri:


Bir zamanlar Mekanım idi

Bedeviler gibi Çöller;

Gerekli olan bu de, Şüphesiz öyle idi;

Nasıl vakit geçirir anlamaz

Belde halkından görmedin zulüm

Gördüğün vahşet önceden yaşanmıştı

Bedeviler sessiz ve rahatta

Sürdüğü daima Ganemle Sefa (ganem koyun anlamına gelmektedir. Bi tasvir var orda)

Yerleştiler yanyana esir ve cefa içinde

Aydınlık aleminde karanlık içinde

Biri endişeden aman bulmaz;

Biri endişeye zaman bulmaz.




11.Aruzla ilk manzum tiyatro eseri yazan: Eşber (A.Hamit Tarhan)

11.Aruzla ilk manzum tiyatro eseri yazan: Eşber (A.Hamit Tarhan)


Aruzla yazılmış ilk manzum tiyatro eseri Eşber, Hindistan’da Keşmir hükümdarıdır. Büyük İskender, Hindistan’ı zapt etmeğe başladığı zaman, Eşber kendi askerinin azlığına bakmadan karşı koymak ister. Kız kardeşi ve hükümdarlıkta ortağı olan Sumru, İskender’i sevdiği için, kardeşini bu fikirden caydırmağa çalışır. Eserin yüksek kahramanlık fikirlerinden ve vatanına hıyanet etmiş görünen kız kardeşini öldürmesi noktalarından bu eserle Fransız şairi Corneille’in Horace piyesi arasında benzerlik noktaları bulanlar vardı

BU İÇERİĞE TEPKİNİ GÖSTER !

EN SON EKLENEN HABERLER

YAZIYOOR ÜYE YORUMLARI

Giriş yap ! Kaydol